Evlenmek

Bugün sürüyle entry alan “boşanmış kadınla evlenmek” başlığının tetiklemesiyle evlilik ile ilgili fikirlerimi karalayayım dedim.

Hello evribadi.

Boşanmış bir kadınla evlenmek konusunda duyarlar kasıldı, erdemler sinyallendi, sözlüğün volkgeist’ını tatmin edecek şekilde beyanlar girilip favlar alındıysa meseleye rasyonel bakma sırası gelmiştir muhtemelen.

Başlıktaki entrylere bakıyorum da, 99% meseleye duygusal açıdan yaklaşıyor. Yok bunu garip bulan adamın pipisi küçükmüş de, hiç sevilmemiş de, boşanmışlık bir medeni hal değilmiş sadece bekarlık ve evlilik varmış da..

Evlilik hukuki bir sözleşmedir. Toplumsal bir sözleşmedir. Bu sözleşmenin ödev ve haklarının ifa edilmesinde kimse sizin çükünüz kaç cm, duygusal durumunuz nedir sallamıyor. Bunların pratikte bir etkisi önemi yok. Buna rağmen evlilik kararıyla ilgili tüm eleştiriler ve yorumlar nedense duygusal perspektiften geliyor.

Bu kadar aptal olma lüksüne sahip olduğunuzu nereden çıkarıyorsunuz anlamakta çok zorlanıyorum.

Evlenmeyi düşünen arkadaşlarıma sorduğum ve bir benzetmeye dayalı şu soruyu sizlerle paylaşmak isterim :

“İş için bir şirkete başvuruyorsun. Bu şirket eğer seni işe alırsa zaman içerisinde çalışma şartlarını değiştirmeme garantisi vermiyor. Şartlar iyileşebilir, ama kötüleşebilir de. Kötüleşirse şirketten istifa edip başka bir şirkete geçmek istersen büyük maddi manevi bedeller ödemen lazım. Örneğin geçeceğin diğer şirketteki gelirinin bir kısmına eski şirket el koyacak. Bugüne kadar elde ettiğin mal varlığının önemli bir kısmını şirkete bırakacaksın. Belki çocuklarınla görüşmen bile belli şartlara tabi ve sınırlı süreli olacak. Bu şirkette işe girerken artısını eksisini ne kadar titizlikle düşünürsün?”

Bu soruyla karşılaşan müstakbel gelin ve damatlar makineli tüfek gibi rasyonel kriterlerini sıralamaya başlıyor. Ne gariptir ki iş evlilik sözleşmesine gelince rasyonalite rafa kalkıyor ve 99% duygusal kriterler sıralanmaya başlıyor.

Halbuki temelde hiç bir farkı yok.

Bakir(e) ya da 10 cocuklu ve 3 karı (koca) eskitmiş biriyle evlenmenin bu açıdan hiç bir farkı yok. Elbette bakir bir erkekle evlenmek bakire bir kızla evlenmekten çok farklı, 3 koca eskitmiş bir kadınla evlenmek de 3 karı eskitmiş bir adamla evlenmekten çok farklı.

“Kadın erkek farketmez ikisi de aynı şey” diyenler ciddi şuursuz. Tavsiyeleri kesinlikle dinlenmemelidir.

Evlilik kararı almadan önce rasyonel bir şekilde değerlendirilmesi gereken kriterlerden bazılarından bahsedelim.

Genetik özellikler.

Dış görünüş önemli. Dış görünüşün önemsiz olduğunu iç güzelliğin önemli olduğunu düşünenler de şuursuz ve dedikleri dikkate alınmamalı. Dış görünüş insanoğlu için niye önemli daha önce bahsettim – genetik olarak arzulanır kalitelere sahip bireyler bize güzel-yakışıklı görünüyorlar. Bu özellikler sağlıklı ve uzun ömre sahip çocuklar yapabilmek için avantajlı özellikler olduğu için bizlere güzel geliyorlar. Kadınlarda sağlıklı uzun saç, sağlıklı pürüzsüz lekesiz kıllı olmayan cilt, büyük memeler, geniş kalça, feminen özellikler tamamen genetik açıdan avantajlı bebekleri sinyalleyen şeyler olduğu için çekici. Bu sinyaller elbette çocuk doğuran kadının aynı zamanda iyi bir anne olacağının garantisi değil, ama genetik açıdan bu sinyalleri vermeyen kadının da iyi annelik konusunda bir garantisi olmadığı gibi çocuklarının genetik olarak dezavantajlı doğacakları neredeyse garanti.

Seçtiğiniz eş kısa ise cocukların uzun olması düşük ihtimal. Dişleri yamuk, saçları zayıf, şişmanlığa meyilli, kemik yapısı kötü bireylerin çocukları bu özellikleri taşıyacaklardır. Müstakbel eşinizin ailesinde bir tema varsa, bunun cocuklarınıza da geçmesi yüksek olasılıktır. Gelinin dayıları ve abileri işe yaramaz heriflerse oğlunuzun da bu genetik meyilleri alma ihtimali yüksektir.

Sırf iyi anlaşıyorsunuz aynı tür filmleri seviyorsunuz diye bu genetik özellikleri bertaraf etmiş olmuyorsunuz.

30 sene sonra nasıl yaşlanacağı, yaşlandıkça ne tür sağlık problemleriyle uğraşmak zorunda kalabileceğiniz, mizaç olarak nasıl bir dede-nine olacağına dair sinyaller hepsi değerlendirilmek zorunda.

IQ da bunun çok çok önemli bir parçası. IQ bireyin hayatta karşılaştığı irili ufaklı problemleri çözmekte ne derece başarılı olacağına dair ipuçları veren bir ölçme metodu. IQ testleri aslında gerçek hayatı taklit eden problemlerden oluşuyor. Sizin farkında bile olmadığınız ancak sürekli işleyen “problem çözme motoru”nun yetkinliğini ölçmeye çalışıyor. Arabayı nereye park ettiğiniz, alış veriş torbalarını dengeli olması için nasıl doldurduğunuz, sabah ofise gidince ilk hangi işe girişeceğiniz, akşama ne yemek yapacağınız – bunların tamamı sürekli olarak IQ testlerinin ölçmeye çalıştığı problem çözme motorunu çalıştıran şeyler.

Yüksek IQlu bireylerin hayatları boyunca düşük IQlu bireylere nazaran çözdükleri (daha iyi çözdükleri) problemler neticesinde elde ettikleri minik (ya da büyük) avantajlar birikerek kişinin başarısını, toplumsal hiyerarşideki rolünü belirliyor. Yüksek IQ, çalışkanlık kişilik özelliği ile birleştiği zaman başarıyı en iyi tahmin eden kriter.

Sırf size dırdır etmiyor diye düşük IQlu bir kız seçmek ya da “ben bunu yönetirim” diye düşük IQlu bir erkekle evlenmek yapılabilecek en büyük hatalardan birisi. Ancak müstakbel eşinizin IQ’sunu değerlendirmemek eşit derecede büyük bir hata bana göre. Zira aile olduktan sonra iki eşin de avantaj yaratacak şekilde problemlerini çözmesinin yaratacağı sinerji tüm aile için faydalı olacaktır.

IQ ile el ele giden diğer şey de kültürel ve eğitim açısından uyum. Burada benzer müzik-film-edebiyat vs zevklerine sahip olmanın önemine vurgu yapıyorum. IQ puanları eşit de olsa eşlerden birisi fularlı entel diğeri Demek Akalın olursa o iş yaş. Ben şahsen çeşitliliği tercih ediyorum – kendimin aynısını n’apayım, çiftler ilişkiye farklı perspektifler getirebilen bireylerden oluşmalı bana göre. Gerçi çoğu insan bunun epey farkında. O yüzden deşmeye gerek yok.

Çiftlerin önceki ilişkileri.

Bu kadın ve erkek için farklı. İstediğiniz kadar tersine inanmaya çalışın, kadın için sekse erişmek kolay, erkek için zor. Çünkü kadının kötü tercih yaptığı zaman aldığı risk büyük, erkek için o risk minimal. Kadın için maliyeti yüksek olabilecek şey erkek için sıfır maliyete yakın olabiliyor.

Kadınlar için bir erkeğin önceki ilişkilerine dair veriler o erkeğin eş seçimine dair kriterleri belli bir yere kadar gösterecektir. Örneğin çok sayıda eşle birlikteliği bilinen, uzun süreli ilişkisi az olan erkeklerin aile kurmak için ne derece uygun aday olduğu sorgulanabilir. Öte yandan ilişkileri sadece uzun süreli olmuş erkekler için de bu bence bir kırmızı bayraktır. Evet monogami ve aile açısından avantajlı bir sinyaldir, ancak kadınların aynı zamanda aradığı maskülen özelliklerin zayıflığına işaret de edebilir. İyi bir erkek olmak, erkek olmakta iyi olmak manasına gelmemektedir. 

Erkekler için kadının önceki ilişkilerinin sayısı ve niteliği de benzeri şekilde önemlidir. Burada erkekten farklı olarak daha az sayıdaki partner arzulanır özelliktir. Alfa dul olup olmadığına dair sinyallere bakılmalıdır. Çok sayıda ilişki, kadının eş seçimi kriterlerinin yeterince seçici olmadığına işarettir. Az sayıda ilişki bu açıdan tercih edilecektir. Az sayıdaki ilişkisinde birlikte olduğu erkeklerin niteliği burada belirleyicidir. Hipergamik eğilimleri de dikkate alarak önceki partnerlerin nitelikleri, saygınlıkları kadının eş seçimi konusunda ne derece iyi kararlar verdiğine dair güçlü verilerdir. Tek bir ilişkisi olmuş ama o da torbacıyla olmuş bir kadın yerine 5 tane ilişkisi kendisi gibi beyaz yaka çalışanlarla olmuş bir kadın evlilik için daha iyi bir tercihtir.

Erkek için, müstakbel eşin daha önceki partnerlerinden bariz bir şekilde daha iyi değilseniz, hipergamiyi tam anlamıyla tatmin etmiyorsanız evlilik büyük risktir. Bu açıdan bakıldığı zaman da boşanmış ya da atıyorum 40 yaşında bir kadınla evlenmek riskli bir harekettir. Zira kadının çıtasını yükseltecek partnerle birlikte olma fırsatı (zaman uzun olduğu için) daha fazla olduğu gibi, yaşlandığı için çıtasını düşürmek zorunda kalmış bir kadınla birliktelik kurma ihtimali yükselmektedir. Kadının en çok talep gördüğü 18-23 yaş aralığında elde edebileceği (ya da etmiş olduğu) erkeklere kıyasla hipergamiyi ne derece tatmin ettiğinizi değerlendirmeniz ve objektif olmanız gerekmektedir.

Geleneksel ailevi değerlere olan yaklaşımı nasıl? 

Geleneksel aile yapısı boşuna geleneksel olmadı. Tıpkı evrim teorisinin doğal yaşam için açıkladığı gibi, sosyal pratikler de sürekli bir seçilime tabi tutuluyor ve işe yarayanlar tutunurken işe yaramayan ve zararlı olanlar terk ediliyor. Geleneksel aile yapısının işe yararlığı binlerce yıldır o veya bu şekilde bugüne kadar gelmesi sayesinde yeterince net bir veridir. Evlilik ve aile kurmayı düşünen bir bireyin eşinin geleneksel aile yapısına yaklaşımı önemli bir kriter olmalı.

Evlendikten sonra hala öğrenci evindeki gibi akşamları playstation oynayacak, maç izleyecek goygoy yapacak, sorumlulukları sabah kalkıp işe gitmek ve hanımı cocugu avm’ye götürmekle sınırlı sanan bir erkek; çocukları kariyer uğruna bilmemnereli bakıcıya bırakan, haftasonu kursa oyun grubuna kitleyip kuaförde takılan anne kadar yanlış bir seçimdir. Var böyle anne babalar, oğlumun arkadaşlarının ailelerinde bol bol görüyorum örneklerini. 40 küsür yaşında oğlan cocukları ve kendilerini lisede zanneden teyzeler.

Erkeğin aile reisi olması sadece yetkiyle alakalı değil, sorumlulukla da alakalıdır. Erkek bir şeye nihai karar veren rolün avantajlarından faydalanırken bu kararların sorumluluğunu da taşımaktadır. Taşımalıdır. Gel gelelim modernite ve eşitlik kisvesi altında karısına dünya kadar sorumluluk yıkan sürüyle erkek var. Bu tür ailelerdeki çekişme ve rollerin iç içe geçmiş olmasından doğan çatışmalar tüm aile fertlerini mutsuzluğa sürüklüyor. Erkekler belli konularda kadınlardan daha iyi, kadınlar belli konularda erkeklerden daha iyi. Kadınların erkek, erkeklerin kadın gibi davranması, davranmaya zorlanması kimsenin faydasına değil. Erkeklerin maskülenitesi yerilir, kadınların feminenliği ayıplanırken bunu gerçekleştirmek kolay değil, ancak imkansız da değil. Bu kadın evde otursun çalışmasın demek değil. Bu kadın cocukları uğruna kariyerinden vaz geçmeye karar verirse bu kararının ayıplanması aileye ve bireylere zarar verir demek.

Potansiyel eşiniz evin gerçek anlamda reisi olmaya ne kadar yetkin ve niyetli, evin birleştirici unsuru olan anne olmaya, evin hanımı olmaya ne kadar yetkin ve niyetli objektif olarak değerlendirilmesi gereken unsurlar.

Potansiyel eşiniz parayı nasıl idare ediyor? 

Evlilik her şeyden önce ekonomik bir sözleşmedir. Evliliğin ekonomik açıdan bir çok avantajı vardır. Ancak evli bireyler parayı aileye faydalı bir varlık inşa etmek için değil de günlük zevkler ve tüketim için kullanıyorsa evlilik tüm bireyleri içine çeken ekonomik bir problem halen gelecektir.

Alışveriş bağımlılığı, tasarruf veya gelir kaynaklarını iyileştirmeye yönelik çabaların olmaması, borçlanmaya meyil, hepsi zaman içerisinde aileyi sefilliğe sürükleyebilme potansiyeli olan hareketler. Sırf yatakta çok eğleniyorsunuz ya da tüm kız arkadaşlarınız çok beğeniyor diye para idare etmekten anlamayan bir eş seçmek aptalca olur.

Eş seçiminde var olan ekonomik varlıklar kadar kimsenin gelip elinden alamayacağı potansiyel gelir kaynağı özellikleri de değerlendirmek gerekiyor. Bir adam iflas edebilir ve tüm malvarlığını bankalara kaptırabilir ; gel gelelim kimse gelip o adamın bildiği yabancı dillere, uzman olduğu konulardaki bilgisine, iş ahlakı ve profesyonel ilişkilerine haciz koyamaz. Nadiren herhangi bir uzmanlığı olan kişi o uzmanlığını kullanamama riski yaşar. Bazı doktorların lisansı ellerinden alınabiliyor, ancak bu risk ticaret harici bir becerisi olmayan birinin varlıklarını hacizle kaybetmesine kıyasla çok düşük.

Kişinin kendine yaptığı yatırım, kimsenin elinden alamayacağı beceriler, bilgi ve uzmanlığa yaptığı yatırım da parayı idare etme başlığı altında değerlendirilmeli. Bu uzmanlıkları ve becerileri sayesinde belki zengin olamayacak, ancak aileyi sefilliğe düşmekten de koruyacaktır.

İş ahlakı da bu açıdan değerlendirilmesi gereken bir şeydir. İnsanlar işle ilgili konularda nasıllarsa özel hayatlarında da büyük ölçüde aynılar. Ofiste çalışkan işlerini zamanında bitiren ve titizlikle çalışan birisinin evinin kaotik olması, ilişkilerinin düzensiz olması çok zordur. Aynı şekilde savsaklayarak iş yapan, güvenilmez ve başka insanların arkasını topladığı birinin evdeki durumu da aynı olacaktır. Tembellik ve umursamazlık evlilik kararında önemli belirteçlerdir.

Daha önce evlenmiş bireyler 

Bu bireylerin zamanında kötü seçimler yaptığı ve/veya zaman içerisinde şartların değişimini iyi yönetmedikleri nettir. Geçmişinde evlilik ve çocuk olan bireylerin bu seçimler ve deneyimlerinden çıkardıkları ders ve yaptıkları değişimleri değerlendirmek çok mühimdir.

Herhangi bir sorumluluk almadan tamamiyle karşı tarafı suçlayan tavırlar görüyorsanız bilin ki işler kötü giderse suçlusu siz olacaksınız. Objektif bir şekilde kendini eleştiriyor ve “şimdiki kafam olsaydı şu şekilde davranırdım” diyebiliyorsa, orada umut vardır. 2. evliliklerinde gayet mutlu olan sürüyle insan tanıyorum. Bu insanlar ilk evliliklerinde yapılan hataları (eş seçiminden tut evlilik süresince yaptıkları hatalara kadar) rasyonel bir şekilde analiz edip ikinci evlilik kararını verirken “canım o başkaydı bu başka” sığlığında konuyu değerlendirmek yerine bir çok açıdan ele alabilen insanlar.

Meselenin sevgisizlikle, yobazlıkla ne bileyim dini inanışla vs alakası yok. Kafayı kullanan bireyler, içinde bulundukları şartları iyi analiz edip adapte olabilen bireyler başarılı oluyor. Doğada evrimsel süreçte seçilimde başarılı olan tür ve o türe ait bireylerden çok farklı değil. İnsanların “doğal ortam”ı daha çok sosyal ortamlar. İnsan zekası sayesinde doğal zorlukları çoktan aşmış durumda. Şimdiki seçilim neredeyse tamamen sosyal seçilim. Sosyal seçilimden başarıyla geçmek için de tıpkı yağmur ormanındaki şartlara adapte olan türler gibi sosyal şartlara adapte olabilmek gerekiyor.

 

Advertisements

2 thoughts on “Evlenmek

  1. boşanmışlar bir daha o haltı yemese, aynı ev/ayrı ev takılsalar. çocuklar varsa arkadaş olsa, o enerji, heyecan vs vs uzuuun süre devam etse….hayat bayram olsa falan

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s